Foto: Varsity 1995. Fotograaf: Bob Bronshoff

Mei 1995. Folia stuurde me naar de Varsity. Ik had geen idee wat me te wachten stond en het is een soort Koninginnedag voor roeiers: bier, pis en veel modder. Ik maakte een foto van jongens van Nereus op een dekschuit die klaar stonden om hun helden te begroeten. Ze waren gekleed in adamskostuum met stropdas. Ik twijfelde nog of ik de foto in Folia kon zetten. Toch gedaan. Op de voorpagina. Meer dan tien jaar later word ik nog steeds gebeld door mensen die zichzelf herkennen op de foto en een printje willen hebben. Als huwelijkscadeau!

Bob Bronshoff is sinds 1993 fotograaf bij Folia. Daarnaast heeft hij wekelijks een fotorubriek met Youp van ‘t Hek in de Vara-Gids en hij heeft verschillende fotoboeken gepubliceerd.

De redactie van Folia bestaat begin jaren negentig uit een handjevol redacteuren en een redactiehond: Duffel. Duffel is de lieve, blonde, bijna helgele golden retriever van mode-redactrice Judith Spruit. Aan de redactie op de Nieuwe Doelenstraat ligt hij tussen de bureaus in, kwijlend naast zijn bak water waar hij eerder enthousiast en breed spetterend uit heeft gedronken. Als leerling-redacteur De Brock van zijn gammele bureaustoel opstaat, begint Duffel te kwispelen. De B. schreeuwt: ‘Ga weg’, aait over Duffel’s kop en schopt tegen een balletje, waarna Duffel met een stok komt aanzetten, ondertussen allerlei klein meubilair meesleurend en plantenbakken omgooiend. Hij weet in mum van tijd de kleine redactiezaal om te toveren tot een apenkooi. Hoofdredacteur Sjaak Priester begint te hikken van het lachen, eindredacteur Jaap Stam gooit er nog een stok achteraan, leerling-redacteur Marc van den Eerenbeemt hitst Duffel verder op, Jan ’t Hart roept enthousiast: ‘Hoop shit’, secretaresse Margot Riedstra kirt: ‘Oh nee’ en Monique Doppert zit op haar bureau, bang dat ze in de chaos wordt betrokken.

* * * * * *

Vrijdag kom ik het eeuwig broodje bal etende ex-universiteitsraadslid Huib van Dis tegen op een ‘netwerkborrel’ van ex-Asva’ers Booij en Van Bruggen. Door al het jonge volk komt het net gepensioneerde, maar geen steek veranderde, ex-bestuurslid naar me toe en stelt joviaal zijn nieuwe vriendin voor. Dat is al vaak gebeurd – een nieuwe vriendin voorstellen – en meestal word ik dan op eenzelfde wijze geïntroduceerd: dit is de man die mij beschreef als het eeuwig broodje bal etende raadslid Van Dis. Geen zin over doorwrochte analyses over de politieke toestand in het Maagdenhuis, geen woord over de ragfijne en spitse interviews, geen letter over scherpe observaties, maar slechts en alleen dat ene Spuigat over de eeuwig broodje bal etende Van Dis. Zo word je beroemd.

* * * * * *

Zwaar voorbereid loop ik Gevers’ ruime kantoor binnen in het Maagdenhuis, een tikje zenuwachtig – het gaat wel om Jankarel Gevers – maar toch ook zelfverzekerd, want ik ben jong en onbezonnen en goed voorbereid. Strak gezegd: mij kan niks gebeuren. Stukken gelezen, verslagen nagetrokken, tientallen bronnen gesproken, niets staat mij het scherpste interview in de weg met de man die nog nooit echt scherp is geïnterviewd. Minuut na minuut probeer ik manhaftig hem het vuur aan de schenen te leggen. En niets lukt. Elke speldenprik wordt beantwoord met een donderende klap van een hakbijl. Je kent het wel: je speelt een wargame, maar tegen de almachtige heerser ketsen je kogels al maar af op het schild. Je komt er niet doorheen. Ik word helemaal weggetikt. Real-Madrid – Be Quick 8 zaterdagamateurs. Het Amerikaanse basketbalteam op de Olympische Spelen. Zonder ook maar één Franse filosoof aan te halen, schudt Gevers me 59 minuten lang door elkaar, me geen seconde in de waan latend dat ik ook maar iets zinnigs heb gezegd. Nooit overkomen, nooit meer gebeurd.

* * * * * *

Ik ben niet het enige slachtoffer. Zo is Gevers op bezoek in Folia’s nieuwe onderkomen aan de Herengracht: een pand op stand, vlakbij het burgemeestershuis en eerlijk gezegd hebben we dat altijd een pand naar onze stand gevonden. Beau van Erven Dorens, een talentvolle maar slecht aan te sturen leerling-redacteur, schrijft er zijn beroemd geworden ‘Hosanna Trompetten’ wat zijn euforie beschrijft over de omgeving waar hij werkt. Een grote redactiezaal met een glazen hok voor hoofd- en eindredacteur, met luxaflex, zoals het hoort. Gevers komt nooit ergens langs, maar één keer maakt hij een uitzondering.

* * * * * *

De UvA-baas krijgt een rondleiding van hoofdredacteur Sjaak Priester. Ze staan aan mijn bureau op het mooiste plekje van de zaal: bij het raam met uitzicht op de tuin van de buren. Niet zomaar een tuin, maar een tuin met die-zaain: een keurig bijgehouden miniparkje met gespiegeld motief. Wat rechts van het midden is, is ook links van het midden. ‘Vindt u dat nu ook niet bespottelijk, zo’n aangeharkte tuin midden in Amsterdam,’ houdt Priester Gevers voor, of woorden van die strekking. Sjaak wil indruk maken. Ik krimp ineen, dit heb ik eerder gezien. Wat Sjaak niet weet: Gevers is een groot tuinenkenner en hij antwoordt dan ook prompt – handen in de zakken, ogen bijna gesloten, bril voorop de neus en zijn hoofd schuin naar beneden; minzamer kan niet – ‘Sjaak, dit is een klassiek achttiende-eeuwse Engelse tuin, van die en die categorie, bedacht door huppeldepup, en…’ – hij zwijgt even voor het ultieme effect – ‘… en verdomd perfect uitgevoerd.’

* * * * * *

Seksnummer. Ideeën? Zat: meisjes, studenten, lange nachten, de eerste keer, blauwtjes, therapeut, UvA-dokter, een studentenhuis met slechts vrouwen… Met een vileine lach schuift Priester een A4’tje naar me toe. ‘Op de faculteit psychologie doen ze een experiment. Je krijgt in razend tempo veel foto’s te zien. Ze komen zo snel voorbij, dat je de een niet van de ander kunt onderscheiden. De ene serie is opwindend, de andere niet. Hypothese: je onderbewuste ziet wél welke foto’s er toe doen en daarvan raak je opgewonden.’ ‘Oké, geef maar aan mij’, zeg ik verveeld. Vlak voordat Priester het A4’tje aan me doorschuift, zegt hij nog: ‘En om dat te meten, krijg je een ring om je ding.’ Een ring om mijn ding? Erin geluisd. Er zijn foto’s van. Sterreporter in grote stoel en er gebeurt geen fluit. Niets te zien, slappe hap. Waardeloos experiment. Ik schrik nog wakker van de conclusie: ‘We zien geen verschil’.

Jan ’t Hart was redacteur van Folia in de periode 1990-1995. Tegenwoordig is hij adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant.

Geweldige tijd gehad natuurlijk bij Folia. Toch jammer van die slechte gewoontes die ik er heb opgepikt:
Constant ‘superieur!’ roepen als je nieuws hebt gescoord. Collega’s die niet op de voorpagina staan, aanspreken met ‘loser.’ Je ondanks luid protest naar de jaarlijkse AUV-dag laten sturen en terugkomen met een verhaal onder de kop: ‘Het was weer boeiend en leerzaam’, en dan accepteren dat zoiets integraal wordt geplaatst.
In het kielzog van studentactievoerders inbreken bij de VSNU en daar een lijst met telefoonnummers ontvreemden (niet iets om achteraf trots op te zijn).
Propria Cures-redacteuren vertrouwen met een brandblusser.
Een afwijking ontwikkelen voor het staren naar groene mapjes.

Mariken Smit was leerling-redacteur en redacteur bij Folia van 1996 tot 1998. Tegenwoordig is ze redacteur van Volkskrant Banen.

Een stuk plaatsen in Folia is voor de centrale studentenraad (CSR) natuurlijk dé manier om studenten te bereiken. Zo trachten wij wekelijks een opiniestuk te plaatsen en soms met grote gevolgen. Een voorbeeldje: door een kritisch stuk over de speech van collegevoorzitter Karel van der Toorn bij de opening van het academisch jaar is de CSR uitgenodigd voor een gesprek met Van der Toorn over collegegelddifferentiatie. De CSR houdt jullie op de hoogte.
Natuurlijk kennen wij Folia niet alleen van het blad zelf, maar hebben wij werkelijk een zeer intieme relatie met de redactie. Sinds januari 2008 mag de Folia-redactie namelijk op ons neerkijken. Niet spreekwoordelijk, maar enkel door het feit dat de redactieruimte boven ons zit in Crea 2. Daardoor kunnen we regelmatig even aanschuiven voor een kopje koffie met hoofdredacteur Jim Jansen. Zo blijft het nieuws up-to-date en de band hecht.

Silvia Burger zit in het dagelijks bestuur van de centrale studentenraad (08-09)

Folia was in de eerste helft van de jaren negentig vooral Serieuze Journalistiek. Over Universiteitsraden in conflict met Colleges van Bestuur, over Collegeleden die weer de Minister hekelden, over Spookprofessoren, Begrotingstekorten en Echte Wetenschappelijke Uitvindingen. Maar mijn hoogtepunt bij Folia was toch wel de Academische Sinterklaasavond. Als een echte participerende socioloog zou ik optekenen hoe vijf leden uit de UvA-gemeenschap dit volkse feest zouden vieren. De lootjes werden door de redactie getrokken, de rest moest men zelf uitzoeken. Op de avond zelf verzamelden we ons op de redactie-etage aan de Herengracht. Collegevoorzitter Jankarel Gevers kreeg van de vermaarde docent homostudies Gert Hekma een zelfgemaakte marsepeinen pop met een enorme erectie. Dit alles om het belang van homostudies nog eens duidelijk te maken en bezuinigingen te vermijden. Een hoog lid van de redactie, dat zich alvast moed had ingedronken in café De Zwart, wandelde na anderhalf uur in Sinterklaaspak en in kennelijke staat de redactie binnen om iedereen stichtelijk toe te spreken. Het resultaat: drie prachtige pagina’s. Folia, veel succes de komende zestig jaar!

Edwin Kreulen was Folia-redacteur van 1993 tot 1997. Tegenwoordig is hij chef van het katern Verdieping, de dagelijkse bijlage van Trouw.

Recensie
Al zestig jaar brengt Folia de ene na de andere spannende productie voort. Dat is niet niks voor een dame op leeftijd – er gaan dan ook geruchten dat ze stiekem bestaat uit een collectief! Hoe dan ook, Folia heeft altijd haar herkenbare studentikoze charme en durf behouden. Ook nu weer. De gebruikelijk plotwendingen over het wel en wee van de Amsterdamse student is ditmaal grotendeels vervangen voor een documentaireachtige collage van vrienden en andere Folia-alumni. Het gevolg is een smakelijke mengelmoes van zelfspot en zelfverering waar alleen iemand van dergelijke status mee weg kan komen. Ik noem het Oscar-waardig. Chapeau!

Folia – 60th Anniversary Special Edition (Nederland, 2008)
Regie: Folia
Met: de Amsterdamse student e.a.

Rene Glas is promovendus bij mediastudies en freelance filmrecensent van Folia sinds 2001.

In de vissenkom zwom Sjaak. Hij leerde mij dat het mijn taak was dingen uit hun verband te rukken. En dat je een lang stuk schreef, omdat je geen tijd had een kort stuk te schrijven.
In de vissenkom zwom Jaap. Hij leerde mij alles. Vragen vooral. Ik heb nooit meer een eindredacteur gehad die zo opbouwend mijn artikel tot op het bot afbrak, en mij het weer met liefde liet opbouwen.
Buiten de vissenkom zwom Jan. Of zwemmen, hij plonsde meer. Jan leerde me wat nieuws is. NIEUWS! En dat ik daar dus niet zo van houd. Ik houd ook niet zo erg van die uit hun verband gerukte dingen. Ik ben een journalist van niks. Ik houd alleen maar van schrijven. Dat heb ik zeker bij Folia geleerd. Het was 1992. Was het toen ook niet oorlog?

Miek Smilde was leerling-redacteur van Folia in 1992. Tegenwoordig is ze freelance journaliste. Zie ook hier

Folia is in mijn beleving één van de laatste overblijfselen van de civitas, een poging in het verre verleden om de gemeenschapszin en het samenhorigheidsgevoel binnen de UvA vorm te geven en te versterken. Andere voorzieningen zoals studentenhuisvesting, mensa’s, studentensport, gezondheidszorg en arbeidsbemiddeling hoorden ook bij deze gedachte. En de vele raden, commissies en besturen. Er was altijd wel wat en Folia schreef daar over. Meestal waren de verhalen spannender dan in andere universitaire weekbladen, een beetje Amsterdams rellerig, daar werd naar uitgekeken.
Folia blijft bij de tijd. Die is geruislozer geworden en strakker georganiseerd. We behandelen in de redactieraad geen boze brieven meer over open boekjes, maar de evenwichtigheid van het blad, de uitstraling, het functioneren van de website, de samenwerking met Havana, wat de lezers ervan vinden enzovoorts.
Terwijl ik dit schrijf, denk ik: wat saai. Hebben we als redactieraad de draad wel goed te pakken? Kan Folia meer dan nu het geval is een rol spelen als motor van de UvA-gemeenschap? Kunnen we Folia niet ook inzetten om het leven en werk van studenten, docenten, onderzoekers, bestuurders, management, ondersteuners in facilitaire en andere diensten zichtbaarder te maken en misschien ook beter te begrijpen? Discussies losweken, desnoods ruzie maken; dat schijnt soms heilzaam te zijn. Maar ook inzicht krijgen in een dag ploeteren aan een onderzoeksvoorstel met een deadline, of in de calls die bij het IC, het FC of aan een studentenbalie binnenkomen. Of iets meer begrijpen van de werking van ontgroening en andere rituelen, of over schoolverlaters en hun ambities. Ik kom dagelijks aan de UvA mensen tegen die verlangen naar verbanden, diversiteit, uitdaging, voor- en tegenspraak, gezamenlijkheid, redelijkheid, gewoon menselijkheid in het groot en in het klein. Wat mij betreft staat een bijdrage daaraan op de agenda van Folia 60+

Lief Keteleer is sinds 2006 voorzitter van de redactieraad van Folia. Aan de UvA is ze programmamanager professionalisering en ontwikkeling

Folia en ik hebben een ietwat moeilijke relatie. Of moeilijk, wat moet je zeggen na een relatie van negen jaar, is die dan nog moeilijk? Of is de fut er gewoon een beetje uit? Het is misschien wel een beetje zoals met wild; is de buit eenmaal binnen dan wil je weer iets anders.
Folia en ik leerden elkaar kennen tijdens weer zo’n verloren tussenuur of twee ergens op een druilerige dag. Het moet wel druilerig geweest zijn, want anders had ik lekker buiten staan koukleumen met collega’s of verpestte ik mijn longen. Maar niet op druilerige dagen. Dan pakte ik maar weer wat te drinken, bekeek de eeuwige processie langs de counter en slenterde een beetje rond tussen de kopij op de Oudemanhuispoort. En op een zo’n dag zal mijn oog wel gevallen zijn op haar: Folia.
Nou was ik niet meteen onder de indruk, maar dat heb ik wel vaker. Ze leek gewoon een van de velen. En het is jammer dat het dan zo lang moet duren voordat je erachter komt dat ze dat ook gewoon is; heel normaal, gewoontjes bijna. En diegene die zeggen ze dat je daar de schoonheid van in moet zien, zijn altijd degenen die dat zelf niet hebben, die schoonheid. Het kabbelde dus zo een beetje voort; ik zag nog genoeg anderen en zij vond het ook allemaal wel best. Elke woensdag lag ze weer voor me klaar.
En altijd tegen de tijd dat je denkt dat het nu wel mooi is geweest, dat je haar nu wel gezien hebt, er niet meer in zit dan erin zit, dan blijkt ze toch meer voor je te zijn. Dan merk je dat je haar al die jaren een beetje tekort hebt gedaan, dat er nog geheime deurtjes zijn. Dat moment kwam toen ik me eindelijk eens aan het ‘UvA leven’ waagde en toetrad tot een van die vele clubjes die onze universiteit rijk is. Jarenlang had ik ze gemeden als de pest, maar het moest er nu toch eens van komen. Ik kon verdomme toch niet dat hele circus aan me voorbij laten gaan? Ik wilde de wereld aanpakken en dat zou hier beginnen. Ik ging in de studentenraad.
Nou kan ik je veel dingen aanraden, maar dat niet. Niks geen lekkere wijven, grote uitzinnige feesten of vette reizen. Gewoon elke week vergaderen en als je pech had was je er nog veel tijd aan kwijt ook. Ik bedoel, de voorzitter van het college van bestuur was best een aardige man, en mijn decaan was ook niet dom, maar als u mocht kiezen tussen dat en met je dronken kop en alleen een stropdas om, je vrienden tegemoet duiken omdat ze net een roeiwedstrijdje hebben gewonnen? Precies. Dus werd ik toch weer afhankelijk van haar, van wat ze me te vertellen had. Ik zag stukjes van haar die me nooit eerder waren opgevallen, en hoopte soms zelfs dat ze aan me dacht. Dat ze voor mij een plekje had vrijgehouden.
En zo bleven we een jaartje of twee om elkaar heen draaien. Soms wat intiemer, soms weer even wat afstand. Bijvoorbeeld toen ik nog iemand ernaast had. Een wat actiever, pittiger stuk, Peper heette ze. Ik was inmiddels overgestapt naar de vakbond, want daar zou het beter werken zijn. Ik zat inderdaad niet meer op zolder in het donker, maar in het oude mortuarium van een ziekenhuis. Gezellig. Kon je nog wel eens naar buiten, een frisse neus halen op het balkon. Dat hadden we dan weer wel. Totdat ie van ellende was weggerot. Prioriteiten stellen vonden ze dat.
En Peper werkte daar dus ook, voor mij. Kon haar helemaal vormgeven naar mijn ideeën, ze had eeuwige trouw beloofd. Die macht, dat heeft wel iets. Je hoefde er weken niet naar om te kijken, en als ze weer langskwam was er altijd weer die spanning. Dat nieuwe.
Maar Folia kwam erachter, werd jaloers, en heeft haar op een kwade dag de nek omgedraaid. Zomaar. Ze heeft gewoon haar levensruimte ingepikt, Peper kon nergens meer komen. En ik kon haar niet zien wegkwijnen, dus hebben we er een eind aangemaakt. Was misschien ook wel het beste. Minnaressen moeten snel komen en ook snel weer gaan. Anders wordt het alleen maar pijnlijk. Ik bedoel, uiteindelijk gaan Folia en ik natuurlijk veel langer terug. Dat schept een band. Een goede trouwens ook, dat akkefietje heeft me nog een vaste plek bij haar opgeleverd. Sindsdien ben ik niet meer van haar weg te slaan. Ik zit in haar hoofd, zegt ze soms. Word ik warm van.
Nou ja, en zo gaat het alweer een jaartje of wat tussen ons. Warm, gezellig, gezapig met zo nu en dan een uithaal. Niet meer zo spannend dus. Niet dat dit belangrijk is, want uiteindelijk ga je de kleine dingen in elkaar waarderen, daarvan houden. Zeggen ze.

Dolf van der Schoot is oud-voorzitter van de Asva Studentenunie en bestuurslid van Folia.